เจาะลึก ห้องทดลอง มนุษย์เสี่ยงโชค พฤติกรรมคนและการเสพติด

โดปามีน อาจไม่ใช่สารแห่งความสุข อย่างที่หลายคนคิด แต่มันคือสารแห่งความอยาก ที่ทำให้เราตื่นเต้นกับสิ่งที่ยังไม่เกิดขึ้น ในห้องทดลองของมนุษย์เสี่ยงโชค ระบบทั้งหมดถูกออกแบบมาเพื่อเล่นกับกลไกนี้โดยตรง ด้วยกลไกดังต่อไปนี้

1. จุดเริ่มต้นของความคาดหวัง: เมื่อผู้เล่นเริ่มกดสปิน สมองส่วน Ventral Tegmental Area (VTA) จะเริ่มหลั่งโดปามีนเข้าสู่ระบบประสาทกลาง เป็นสัญญาณแรกของการคาดหวัง ซึ่งมักหลั่งขึ้นก่อนรู้ผลจริง
2. ช่วงเวลารอผล (จุดพีคของโดปามีน): การรอให้วงล้อหยุดหมุน คือช่วงที่สมองหลั่งโดปามีนมากที่สุด ซึ่งพบว่าระดับสารนี้ สามารถพุ่งสูงกว่าช่วงชนะจริงเฉลี่ย 25–30% เพราะสมองให้รางวัลกับความลุ้นมากกว่าผลลัพธ์
3. เมื่อเกือบชนะ สมองเข้าใจผิดว่าชนะจริง: มีงานวิจัยจากชี้ว่า เหตุการณ์ Near-Miss กระตุ้นสมองส่วน Nucleus Accumbens คล้ายกับตอนที่ชนะจริง ทำให้ร่างกายรู้สึกตื่นเต้น แม้ผลลัพธ์คือแพ้
4. วงจรหลอกซ้ำของสมอง: ทุกครั้งที่มีการเกือบได้ หรือได้เล็กน้อย ระบบโดปามีนจะจดจำว่าพฤติกรรมนั้นให้ความสุข แล้วกระตุ้นให้เล่นซ้ำอีกครั้ง เป็นการสร้างวงจร Reward–Expectation–Action ที่ยากจะตัด
5. เมื่อโดปามีนกลายเป็นคำสั่งซ้ำในสมอง: เมื่อสมองถูกกระตุ้นซ้ำหลายครั้ง ระบบประสาทจะสร้างความเคยชินและต้องการโดปามีนเพิ่มขึ้นเพื่อรู้สึกเหมือนเดิม ผลคือมนุษย์เริ่มเล่นไม่ใช่เพราะอยากชนะ แต่เพราะอยากรู้สึกเหมือนตอนลุ้นอีกครั้ง

กล่าวได้ว่า สารโดปามีนคือ สายไฟที่เชื่อมอารมณ์มนุษย์กับเครื่องจักรเสี่ยงโชคเข้าด้วยกัน ยิ่งปล่อยกระแสบ่อย สมองยิ่งจดจำวงจรนี้แน่นขึ้น และสุดท้าย ความสุขจึงไม่มาจากการได้รางวัล แต่จากการได้เสี่ยงเองต่างหาก (5 มกราคม 2023) [1]